Wstęp
Skoro Thorndike odrzuca tłumaczenie uczenia się szczurów w labiryncie i kotów w klatce na podstawie prawa częstości, a jasne jest, iż prawo świeżości mogłoby być traktowane jedynie jako źródło pomocnicze, to nasuwa się pytanie, w jaki sposób on sam tłumaczy w tym przypadku proces uczenia się.Wiemy już że Thorndike nie wierzy w skuteczność mechanicznego kontaktu dwóch elementów w świadomości jako wystarczającej podstawy kojarzenia. Elementy, które mają się skojarzyć, muszą jakoś "przynależeć do siebie". Jest to warunek wyuczenia się nieodzowny, ale w praktyce z reguły niewystarczający. Uczenie się na tej jedynie podstawie dokonuje się, jak wynika z badań tego autora, w tempie bardzo powolnym, wolniej aniżeli nauczenie się zwykle dochodzi do skutku. Otóż zdaniem Thorndike'a głównym i podstawowym prawem, na którym opiera się proces uczenia się w powyższych przypadkach, jest prawo efektu. Prawo to orzeka, że wśród wielu możliwych odpowiedzi na pewną sytuację utrwala się ta, której towarzyszy lub po której następuje stan zadowolenia (satisfying state of affairs).